Albwm debyd o brosiect ymchwil PDC yw albwm gwerin y Guardian o'r mis

Gareth_Bonello_folk_album_1.width-1000.format-jpeg.jpg

Mae cerddoriaeth o gymuned Khasi frodorol Gogledd Ddwyrain India yn ymddangos ar albwm gan gyn-fyfyriwr PhD PDC Gareth Bonello, ac mae wedi cael ei dewis fel albwm gwerin y Guardian o'r mis Mehefin.

Rhyddhawyd 'Sai-thaiñ ki Sur, sy'n cyfieithu fel Gwehyddu Lleisiau, fis diwethaf a dyma'r albwm gyntaf gan y Khasi-Cymru Collective – cydweithrediad rhwng y canwr-gyfansoddwr Gareth ac artistiaid o gymuned Khasi. Mae'r cyfuniad yn rhan o Ddeialogau Diwylliannol Cymru a Khasi, prosiect ymchwil PDC sy'n annog cydweithio artistig rhwng y ddwy gymuned.

Pobl Khasi yw tua hanner poblogaeth gwladwriaeth Meghalaya, ac maent yn gynhenid i Northddwyrain India, rhanbarth amrywiol iawn gyda thros 220 o grwpiau ethnig a chymaint, os nad mwy o ieithoedd.

Mae Gareth wedi bod yn rhan o'r prosiect ymchwil ers 2016, ac o dan oruchwyliaeth yr Athro Lisa Lewis, cwblhaodd PhD mewn cerddoriaeth a pherfformiad, gyda llawer ohono'n cynnwys ymchwil ymarferol gydag artistiaid Khasi. Rhwng 2017 a 2020, roedd yn ymwelydd rheolaidd â Meghalaya, gan gyrraedd cerddorion, artistiaid, academyddion, gyrwyr tacsis, ffermwyr, a llawer o aelodau eraill o gymuned Khasi.

Wedi'i gofnodi yn ninas Shillong ac mewn pentrefi o amgylch Meghalaya, 'Sai-thaiñ ki Sur yn archwilio gwerin, cân, emynau cenhadol, barddoniaeth a hunaniaeth yn y ddwy gymdeithas. Mae'r albwm yn diddyfnu amrywiaeth o leisiau o bob rhan o Meghalaya, sy'n cynrychioli detholiad o'r gerddoriaeth a ysgrifennwyd gennym ac a recordiwyd gyda'n gilydd. Mae rhai traciau heb eu newid yn fyw ym mhentref Pahambir, neu mewn hen dŷ cenhadaeth ym Mawkhar. Recordiwyd eraill gan Peter Dkhar yn Merliham Arrangements, stiwdio yn Shillong, a chofnodwyd a chymysgwyd y cyffyrddiadau olaf yng Nghaerdydd gan Llion Robertson.

Dywedodd Gareth: "Diolch i'r cerddor a'r crefftwr Risingbor Kurkalang cefais Duitara; offeryn caeth a wnaed o bren y goeden jackffrwythau U Dieng Slang, sy'n hollbresennol mewn cerddoriaeth werin Khasi. Dwi mor ddiolchgar i Rising am fy cyflwyno i gerddoriaeth werin Khasi a tiwn gan Skendrowell Syiemlieh ar y Duitara."

Bu Gareth hefyd yn gweithio gyda'r cyfansoddwr caneuon Khasi enwog Desmond Sunn, sy'n DJs ar Red FM Shillong. Fe wnaethon nhw ysgrifennu un o'r traciau albwm, Kam Pher, gyda'i gilydd mewn ychydig oriau yn unig un noson oer mewn coedwig y tu allan i Shillong, a credir mai dyma'r gân gyntaf i gael ei hysgrifennu yn Gymraeg, Khasi a Chymraeg.

Ychwanegodd: "Wrth edrych yn ôl ar yr adegau hynny drwy lens cracio Covid, mae'n teimlo fel eu bod wedi digwydd oes yn ôl. Serch hynny, yr wyf yn obeithiol y gwelwn lawer mwy o gydweithio rhwng artistiaid o Gymru a'r Khasi a Jaiñtia Hills yn y dyfodol. Hoffwn ddweud Khublei / Diolch enfawr wrth yr holl bobl wych a wnaeth y record hon yn bosibl, mae wedi bod yn daith anhygoel ac rwy'n gwybod pa mor freintiedig ydw i i fod wedi cael y cyfle gwych hwn. Edrychaf ymlaen at ddyddiau mwy disglair, pan all ein lleisiau wau gyda'n gilydd yn yr awyr mynydd oer unwaith eto."

Mae ‘Sai-thaiñ ki Sur (Gwehyddu Lleisiau) ar gael yma neu archebwch o'ch storfa gofnodion indie leol.

#mmd.cy